1. Periode

Van 2012 tot 2014.

2. Onderdelen

Losse of verbonden onderdelen:

a. Amateurconcours (2013)

b. Toneelstuk De reuzen van de bergen (2014)

c. Educatieve activiteit scholen voortgezet onderwijs (schooljaar 2013-2014)

d. Discours

e. Film

f. Conferentie met werktitel Barbari e bestie (2014)

g. Culinair «Bra» 

3. Plaats 

Helmond en wellicht andere plaatsen.

4. Thema

Het thema is in eerste instantie ontleend aan Pirandello's toneelstuk De reuzen van het gebergte, (I giganti della montagna) {1}. In zijn laatste, onvoltooide werk laat Pirandello zien hoe weinig de poëzie, het toneel, waard is in de samenleving. Degenen die poëtisch in het leven staan, verliezen het van de realiteit. Kunst en realiteit laten zich niet vermengen, zeker niet in een omgeving die beheerst wordt door materialisme. Voor sommigen betekent dat dat zij liever een eind aan hun leven maken. Anderen verzetten zich en volharden in een door hen gevoelde missie om de massa te bereiken, maar de onverschillige massa jaagt hen van het toneel. Weer anderen trekken zich terug uit de maatschappij, trachten te overleven in een soort reservaat, in de marge van de werkelijkheid, maar geloven in de wereld van de magie en de illusie die boven de realiteit uitgaat.

Een andere invalshoek is de inhoud van het boek De barbaren (2010), geschreven door Alessandro Baricco. De vrees voor barbaren is van alle tijden {2}. Het liefst zien we ze niet opduiken en houden we ze buiten onze grenzen. Zo is in onze tijd Fort Europa opgericht en een geducht bolwerk geworden voor eventuele indringers vanuit Azië of Afrika.

Een bijzondere soort angst aanjagende barbaren zijn de zogenaamde cultuurbarbaren. Ook zij zijn  van alle tijden, maar in tegenstelling tot hun naamgenoten zijn zij fysiek ongevaarlijk. Wat hen echter gevaarlijk -- of is het vervaarlijk -- maakt, is dat zij niet van buiten komen, maar onder ons zijn.

Ook onze tijd kent, zo stelt Baricco, deze cultuurbarbaren, zo genoemd omdat ze een bedreiging vormen van alles waaraan we gewend zijn, wat we heilig verklaard hebben. Ze dringen door op alle terreinen in de samenleving en brengen veranderingen aan. Het zijn indringers die van binnen uit een gevestigde orde aanvallen, die plotseling maar meestal sluipend {3}  oude waarden, gewoonten of inzichten van geen of weinig waarde verklaren, of deze haast ongemerkt verlaten, en vervangen door nieuw. Soms eigenen ze zich zelfs het woord barbaren toe als een geuzennaam.

Samengevat komt het erop neer dat de barbaren volgens Baricco wezenlijke bestanddelen van onze huidige cultuur vernietigen: «De duurzaamheid, de authenticiteit, de diepgang, de continuïteit, het zoeken naar de zin van het leven en van de kunst, het absolute, de waarheid. In plaats daarvan triomfeert de oppervlakkigheid, de vluchtigheid, het kunstmatige, het spectaculaire, het succes als enige maatstaf, blijft over de horizontale mens die op ervaringen belust is in een voortdurend veranderlijke maalstroom. Het leven wordt surfen, een snel navigeren dat van het een op het andere springt zoals je op het internet van de ene op de andere toets drukt; de ervaring is een (acht)baan van sensaties waarin Pulp Fiction en Disneyland net zo goed figureren als Moby Dick en waarin geen tijd rest  voor het lezen van Moby Dick». {4}

Het interessante aan  Baricco's opvattingen is nu, dat hij dat hij eerst aan de hand van voorbeelden uit de wereld van de wijn, het voetbal en het boek deze als negatief te boek staande ontwikkelingen beschrijft en beaamt, maar vervolgens de stelling poneert dat  we niet te maken met een botsen van culturen, maar met een bijna genetische mutatie van een oude naar een nieuwe cultuur die we moeten zien te omarmen.

Cultuur en barbarisme zijn geen tegenstelling, ze vormen een complementair paar. «In wezen komt het er denk ik op neer -- zegt hij concluderend -- dat we kunnen besluiten wat we van de oude wereld willen meenemen naar de nieuwe wereld. De dingen waarvan we willen dat ze intact blijven (...) De banden die we niet willen verbreken, de wortels die we niet willen kwijtraken, de woorden die we nog altijd willen blijven uitspreken, en de ideeën die we willen blijven denken. (...) Het is een moeilijke taak omdat het nooit betekent dat we iets in veiligheid brengen tégen de mutatie, maar altijd ín de mutatie».

5. Thema als uitgangspunt van de diverse activiteiten

Of men nu deelneemt aan een concours, een discours  of een educatieve activiteit, deelnemers dienen te allen tijde een voorstelling  te maken ,een vertelling te produceren, of een bijdrage te leveren  die duidelijk verwantschap vertoont met bovengenoemd thema: Barbaarse tijden.
  

Vanuit welke invalshoek het thema benaderd wordt, is niet belangrijk. Of dit nu gebeurt vanuit onze of vanuit de verleden tijd, of dit nu gebeurt vanuit een kritische of meer esthetische kant, of het nu gaat over een bevestiging of ontkenning, instemming met of afkeer van barbarij, of de keuze gemaakt wordt voor een zuiver artistieke, een meer politieke, of een maatschappelijke benadering van het thema, het doet er niet toe. Deelnemers staat het vrij hun eigen invalshoek naar het thema te kiezen.

Vragen die wellicht een aanzet tot reflectie geven:

Barbaarse kunst, barbaarse tijden, al dan niet bedreigde cultuur, daar gaat het dus over in dit concours. Zijn de barbaren onder ons? Hoe manifesteren ze zich? Wat is er barbaars in onze samenleving, in onze cultuur, in onze kunst? Is dat een verlies of is het juist winst? Willen wij cultuurbarbaren zijn? Is het een waar woord dat beeldend kunstenaar Erik van Lieshout in Zomergasten {5} sprak: «Kunst is een bacterie, een virus, een vies, besmettelijk ding?» Is mooi, diep, langzaam, inderdaad uit en moet het plaatsmaken voor lelijk, oppervlakkig, snel? Is de achtbaan der sensaties onze toekomst?
En als we dit thema in een politieke context plaatsen: bedreigen onze eigen politici onze cultuur met hun bezuinigingsmaatregelen of zorgen ze met het opruimen van de luxe kanten van de cultuur ook voor het opruimen van behaaglijkheid? Cultuur onderdeel van de economie? Tijd voor Who is afraid of art?

Om Baricco's standpunt tenslotte duidelijk te maken volgt hier een slotcitaat uit zij boek De Barbaren:
 

«Er bestaat geen mutatie (specifiek woord van Baricco waarmee hij de door hem gesignaleerde veranderingen aanduidt; wfr.) die niet te besturen is. Als je het paradigma van de botsing tussen beschavingen laat varen en het idee van een onderhavige mutatie accepteert, wil dat niet zeggen dat je alles wat er gebeurt maar gewoon moet aannemen voor wat het is, zonder er onze eigen voetafdruikken op achter te laten. Wat wij zullen worden is nog altijd afhankelijk van wat wij zouden willen worden. Zo zinloos en absurd als het is om parmantig omringd door vele muren op een niet-bestaande grens te blijven stilstaan, zo nuttig zou het daarentegen zijn om intelligent mee te varen op de stroom, nog steeds in staat om te sturen en met kennis van de zee. Het is helemaal niet nodig om als een zak aardappelen naar de bodem te zinken. Varen, dat is onze taak. In wezen komt het er denk ik op neer dat we kunnen besluiten wat we van de oude wereld willen meenemen naar de nieuwe wereld. De dingen waarvan we willen dat ze intact blijven (.......) De banden die we niet willen verbreken, de wortels die we niet willen kwijtraken, de woorden die we nog altijd willen blijven uitspreken, en de ideeën die we willen blijven denken. (...) Het is een moeilijke taak omdat het nooit betekent dat we iets in veiligheid brengen tégen de mutatie, maar altijd ín de mutatie».
(Alessandro Baricco, De barbaren, p. 200)